zondag 19 mei 2013

Waarom kennen Balinezen maar 4 namen?

Zelfs een bezoeker die voor een korte periode naar Bali komt merkt hoeveel mensen dezelfde gelijkaardige naam hebben, zoals Wayan, Made, Nyoman, Ketut, Ida Bagus en dergelijke.

Vaak kom je de voorvoegsels "I" en "Ni" tegen. Bijvoorbeeld de naam "I Wayan" betekent een man, terwijl "Ni Wayan" een vrouw is.
De namen "I Wayan" of "Ni Wayan" zijn afkomstig uit de grootste en laagste Sudra Kaste van de Balinese samenleving. "Ida Bagus" is een teken van respect voor iemand die inderdaad "bagus" of geleerd is, met "Ida Bagus" beschouwd als een eretitel. "Anak Agung" is het voorvoegsel gereserveerd voor Balinese royalty.

Maar laten we terugkeren naar Wayan. De naam Wayan (soms afgekort tot Yan) is afgeleid van Wokalayan, een woord dat betekent "de meest volwassene" en is gereserveerd voor de eerstgeborene. De tweede heet Made en is afgeleid van het woord Madia, "in het midden". De derde geboren wordt Nyoman (Man of Mang in het kort), afkomstig van het Balinese woord Uman, "de rest".
Het vierde kind heeft de naam Ketut. Ketut is afgeleid van het oude woord Kitut - de kleinste banaan van een tros. Gezien als een bonus en geliefd om zijn zoete smaak is een Ketut de liefste en meest geliefde van een Balinese familie.

De Balinese naamgeving strekt zich ook uit tot de ratten die de rijstvelden bevolken. Balinese boeren zijn bijzonder bijgelovig en noemen de ratten niet bij hun Balinese naam Bikul, in plaats daarvan noemen ze de knaagdieren Jero Ketut of Jero, heer of meneer. Dienovereenkomstig, als er zulke grote hoeveelheden ratten zijn dat de boeren geen andere keuze hebben dan "Jero Ketut" massaal uit te roeien, houden ze een rituele crematie ter nagedachtenis.

En kind nummer vijf?
Voor bijzonder vruchtbare Balinese koppels of mensen die gewoon een groot gezin met veel kinderen willen, krijgt de vijfde geborene weer gewoon de naam Wayan, de zesde Made, enzovoort.

Net wanneer je denkt de cyclus van Balinese namen te kennen, wordt je geconfronteerd met een "Wayan" die Putu, Kompiang  of Gede wordt genoemd, allemaal alternatieve voorvoegsels voor de eerstgeborene. Zo wordt ik dus door de Balinezen hier Pa Dé genoemd, van Pak Gede, de eerste.
Variaties voor het 2e kind Made kunnen zijn Kadek, Nengah of Ngurah. Het derde kind is wordt meestal Nyoman of Komang genoemd. Ketut staat alleen en zonder verdere bijnamen.

Net als in Java hebben Balinezen niet een typische familie naam. De laatste tijd wijzigen sommige Balinezen hun naam in die van een beroemde of bekende voorouder. Ook westerse invloeden zijn waarneembaar, wat resulteert in Ni Luh Ayu Cindy of I Ketut Bobby.

Sudra Kaste
De Sudra, de grootste en laagste kaste van Bali heeft geen speciale naamgeving verder dan het gebruik van de "I" voor de naam van een jongen of "Ni" vóór de naam van een meisje. Ongeveer 90% van alle Balinezen komt uit de Sudra kaste, boeren en ambachtslieden.

Wesya Kaste
De Wesya Kaste heeft specifieke namen zoals "I Dewa" voor een man of "I Dewa Ayu" voor een vrouw.

K'satria Kaste
Ook bekend als Satria is dit de kaste van krijgers en koningen met namen zoals "I Gusti Ngurah" (mannelijk) of "I Gusti Ayu" (vrouwelijk). Andere namen van de Satria kaste zijn "Anak Agung" (mannelijk), "Anak Agung Ayu" of "Anak Agung Istri" (vrouwelijk). "Tjokorda" (afgekort tot "Tjok") voor een mannelijke of "Tjokorda Istri voor een vrouw.

Brahmana Kaste
De religieus elite kaste van priesters en leraren met namen zoals "Ida Bagus" (mannelijk) en "Ida Ayu" vrouwelijk.

Geen opmerkingen: